गावागावांचा इतिहास, संस्कृती, परंपरा, देवस्थाने आणि लोकजीवन जतन करण्याचा मराठी डिजिटल उपक्रम. नकाशातून गाव शोधा आणि त्या गावाच्या वारशाची माहिती जाणून घ्या.
बेळगाव जिल्ह्यातील गावांची माहिती एका ठिकाणी आणण्याची सुरुवात. प्रत्येक गावाचा इतिहास आणि सविस्तर लेख उपलब्ध होत जातील तसे येथे जोडले जातील. अप्रमाणित माहितीला ऐतिहासिक तथ्य म्हणून दाखवले जाणार नाही.
बेळगावच्या इतिहासावरील जुन्या ग्रंथांतून मिळालेल्या नोंदी येथे स्रोत आणि PDF पानासह दिल्या आहेत. या नोंदी 1870 च्या लेखकाच्या मांडणीवर आधारित आहेत; त्यांना अंतिम सत्य न समजता पुढील पडताळणीसाठी ऐतिहासिक पुरावा/सूत्र म्हणून वाचा.
H. J. Stokes यांच्या मते, बनवासीच्या कदंबांचा या प्रदेशाशी संबंध होता आणि हलसी येथे कदंब काळातील ताम्रपट जतन झाले होते. लेखक हलसीला प्राचीन ‘Palasika’ म्हणून ओळखतो.
Stokes यांनी सौंदत्तीचा रट्ट घराण्याशी संबंध जोडला आहे. त्यांनी तेथील शिलालेखांचा उल्लेख केला आणि ‘Sughandavati’ हे जुने नाव असल्याचे नमूद केले.
ग्रंथाच्या सुरुवातीला लेखकाने बेळगाव जिल्ह्यात अनेक गावांत शिलालेख असल्याचे आणि काही शिलालेख अजून वाचायचे बाकी असल्याचे लिहिले. हे 1870 मधील लेखकाचे निरीक्षण आहे.
Stokes यांनी 1206 ते 1335 दरम्यानच्या इतिहासात स्पष्ट ‘landmark’ नसल्याचे म्हटले आणि काही स्थानिक सत्तांबाबत अंदाज मांडला. हा लेखकाचा स्वतःचा अंदाज आहे; निश्चित निष्कर्ष नाही.
हुक्केरी, रायबाग आणि विजापूरशी संबंधित पदव्या/अमीरांच्या उल्लेखांवरून लेखकाने अथणी व चिकोडी परिसर बहामनी सत्तेच्या अधिपत्यात असावा असा निष्कर्ष काढला.
Stokes यांच्या वर्णनानुसार, सौंदत्तीचा किल्ला जयप्पा देसाई यांनी 1734 मध्ये बांधला. नकाशात ही नोंद जुन्या ग्रंथातील दावा म्हणून दाखवली आहे.
जुन्या लेखनात ‘Venugrama’ / ‘Velugrama’ या नावांचा संदर्भ येतो. नावाच्या उगमाविषयी वेगवेगळ्या जुन्या लेखकांनी वेगवेगळे तर्क मांडले; म्हणून एकाच स्पष्टीकरणाला अंतिम मानू नये.
1926 च्या Gazetteer of the Bombay Presidency, Volume XXI-B: Belgaum मध्ये 1912–1922 मधील हवामान आणि 1911–1921 मधील लोकसंख्या/तालुकानिहाय सांख्यिकी यांसारखे विभाग आहेत. या आवृत्तीचा भर सांख्यिकीय अद्ययावत माहितीवर आहे.
प्रत्येक गावासाठी इतिहास, परंपरा, प्रसिद्ध व्यक्ती, देवस्थाने आणि स्थानिक आठवणी यांची माहिती उपलब्ध स्रोतांवरून तपासून नोंदवली जाईल. मौखिक इतिहास आणि ऐतिहासिक दस्तऐवज यांत फरक स्पष्ट ठेवला जाईल. गावाचा स्वतंत्र लेख तयार झाल्यावर त्याची लिंक संबंधित गावाच्या माहितीमध्ये जोडली जाईल.